Tags

Idziemy spać

Rutyna i rytuały dają dzieciom poczucie bezpieczeństwa i stabilności. Rytuał pozwala dziecku wyciszyć się, a jego elementy sygnalizują, ze nadchodzi pora spania. To międzynarodowe badanie pokazuje również, że stały rytuał przed-senny znacznie poprawia jakość snu dziecka. (Tutaj wcześniejsze badanie z 2009 roku.)

W rytuale nie ma za bardzo znaczenia CO robimy, jednak bardzo ważne jest JAK to robimy. Elementy rytuału powinny być zawsze takie same i następować po sobie w tej samej kolejności. Jeśli chcesz, aby stanie na głowie było częścią Twojego rytuału, to niech będzie, pod warunkiem, że zawsze będzie częścią tego rytuału, a nie tylko raz na jakiś czas, albo na przykład w soboty, bo akurat jest więcej czasu. Dziecko szybko załapuje, że najpierw jest przygaszenie światła, potem zmiana pieluszki, założenie pidżamy, czytanie książki, a na koniec spanie. Jeśli któregoś dnia zabraknie czasu na książkę, to dla dziecka będzie to sygnał, ze coś jest nie tak, bo przecież jest przyzwyczajone, że po założeniu pidżamy jest czytanie książki. Może to wprowadzić chaos i zaburzenie stabilności, do której dziecko zostało przyzwyczajone.

Kolejną ważną cechą rytuału jest to, aby był ‘przenośny’, czyli aby można go było zrobić wszędzie: w domu, u babci, w hotelu, pod namiotem.

Dobrze jest też, gdy mamy możliwość skrócenia rytuału bez eliminowania żadnego z jego elementów. Tutaj przydaje się książka – gdy mamy więcej czasu to czytamy więcej stron, natomiast jeśli dziecko już zaczyna być zmęczone, to czytamy mniej.

Pamiętajmy też, że każdy nowy element w rytuale to atrakcja. Atrakcja to stymulacja. A stymulacja to problemy z wyciszeniem i zaśnięciem.

Kiedy zacząć?

Nigdy nie jest za wcześnie, aby wprowadzić rytuał. Już od pierwszego dnia życia dziecka można zacząć wprowadzać stałe elementy przed snem, jak np. spowijanie, zaciemnianie pokoju, włączanie szumu. W wieku 8 tygodni można rozpocząć bardziej solidny i stały rytuał, który będziemy stosować przez następne miesiące, a nawet lata (oczywiście adaptując do wieku dziecka).

Nigdy też nie jest za późno, aby wprowadzić rytuał. Więc nawet, jeśli masz starsze dziecko, to możesz nawet dziś wprowadzić rytuał.

Rytuał wieczorny a rytuał przed snem

Rytuał wieczorny, to jak sama nazwa wskazuje, te rzeczy, które robimy wieczorem, blisko pory snu, jednak nie przed samym snem. Różni on się tym od rytuału przed-sennego, że jego elementy nie muszą być stałe, ani w tej samej kolejności. Jest po prostu bardziej elastyczny od rytuału przed-sennego.

Jednego dnia nasz rytuał wieczorny będzie składał się z przyciemnienia światła, posprzątania zabawek, kolacji, kąpieli i czytania książek z tatą. Drugiego dnia, natomiast, może nie być czasu na kąpiel, więc zostanie pominięta. Kolejnego dnia, może nie być czasu na czytanie książek.

Tak więc, jak wspomniałam wcześniej, rytuał ten jest bardziej elastyczny i jego elementy mogą się zmieniać, w przeciwieństwie do elementów rytuału przed-sennego.
Warto też pamiętać, aby na co najmniej godzinę przed snem wyłączyć telewizor, telefon, ipad, itp. O negatywnym wpływie tych urządzeń na sen można przeczytać tutaj.

Jak długo powinien trwać rytuał?

Rytuał wieczorny może trwać nawet godzinę, albo i dłużej. Rytuał przed-senny nie powinien trwać dłużej, jak 15 minut. Im dłużej go będziemy rozciągać, tym trudniej będzie dziecku zapamiętać jego elementy. Zbyt długi rytuał może też doprowadzić do przemęczenia dziecka i tym sposobem przynieść odwrotny od zamierzonego efekt.
Rytuał przed drzemkami może trwać 5-10 minut.

Przykład rytuału przed-sennego

1. Aby zapoczątkować rytuał, wypowiedz jakiś wybrany stały zwrot, który będzie pierwszym sygnałem, że nadchodzi pora snu, np. ‘Idziemy spać (idziemy umyć ząbki)’ i zabierz dziecko do łazienki.
2. Wymyjcie zęby, buzię, ręce. Powtórz swój stały zwrot. (U dzieci bezzębnych, może tu być przemycie dziąseł wilgotną szmatką.)
3. Zabierz dziecko do sypialni.
4. Zasłoń zasłony, przygaś światło (możesz to też zrobić zanim rozpoczniecie rytuał, jeśli chcesz, aby dziecko przychodziło do ciemnej sypialni).
5. Włącz szum (jeśli go stosujesz).
6. Zmień pieluszkę (+inne elementy pielęgnacyjne, np. balsamowanie), załóż pidżamę i śpiworek
7. Podaj maskotkę, z którą dziecko śpi (tylko w przypadku dzieci, które potrafią same odsunąć się od maskotki!).
8. Przeczytaj książkę (lub kilka stron książki). Zamknij książkę i powiedz ‘Koniec’ (jest to kolejny, ‘mocny’ sygnał zbliżającej się pory snu).
9. Przytul dziecko, ucałuj, przypomnij swój stały zwrot.
10. Połóż dziecko do łóżeczka, wyciszone, gotowe do snu. Wypowiedz kolejny stały zwrot, np. ‘Kocham Cię, dobranoc. Do zobaczenia rano.’
11. Zgaś światło i wyjdź z sypialni.

Jeśli w któryś momencie rytuału dziecko zaczyna płakać, lub się denerwować, to znaczy, że rytuał został rozpoczęty za późno i dziecko jest kładzione spać zmęczone. Na drugi dzień, postaraj się skrócić czas czuwania przed snem.

A co z kąpielą?

W wielu rodzinach kąpiel jest częścią rytuału przed snem. Ale co jeśli jest jakieś opóźnienie z położeniem dziecka spać? Co, jeśli byliście gdzieś wieczorem i po powrocie do domu zostało tylko 10 minut na rytuał, a sama kąpiel zajmuje Wam 15? Skoro kąpiel jest jednym z sygnałów, że zbliża się pora spania to, mimo że macie opóźnienie należy dziecko wykąpać. Jednak doprowadzi to do przemęczenia, problemów z zasypianiem, i w najgorszym wypadku, problemów ze snem podczas nocy.

Poza tym, dzieci najmłodsze nie trzeba kąpać codziennie. Często też kąpiel działa na dziecko bardziej stymulująco, niż uspokajająco, więc lepiej kąpać wcześniej niż przed samym snem.
Z tych powodów lepiej, aby kąpiel była częścią rytuału wieczornego, a nie stałym elementem rytuału przed snem.

A karmienie?

Karmienie powinno być na samym początku rytuału przed-sennego (przed myciem zębów). Jeśli jednak dziecko ma częste pobudki nocne, to karmienie warto zrobić przed kąpielą. Najlepiej, aby karmienie zakończyło się 30 minut przed snem.

Rytuał przed drzemką

Rytuał przed drzemkami powinien być jak najbardziej podobny do rytuału przed snem, aby utrzymana została spójność. Rytuał przed drzemką nie musi zawierać zakładania pidżamy, jeśli dziecko ma już na sobie wygodne ubranie. Można też skrócić czas poświęcony na czytanie książki lub w ogóle ten element pominąć.

Mama, tata, babcia, niania?

Często jest tak, że różne osoby kładą dziecko spać. Czy wszyscy muszą przestrzegać takiego samego rytuału? Nie, jednak warto, aby chociaż niektóre elementy były takie same, szczególnie stałe zwroty sygnalizujące początek i koniec rytuału. Należy też pamiętać, aby rytuał każdej z osób kładącej dziecko spać zawierał te same elementy, w tej samej kolejności.

Najczęściej popełniane błędy:

– rytuał rozpoczyna się za późno,
– rytuał co chwilę się zmienia,
– rytuał jest za długi,
– rytuał posiada za dużo elementów,
– rytuał jest zbyt ekscytujący,
– rytuał jest zakończony usypianiem za pomocą rekwizytów.

Advertisements