Tags

, , , ,

Drzemki 1

Twoje dziecko zasypia na drzemkę, jednak budzi się po 35-40 minutach. Brzmi znajomo? Chyba większość z nas lubi zdrzemnąć się w ciągu dnia. Dlaczego więc nasze dzieci nie przepadają za drzemkami, tak jak my? Jednym z częstszych problemów, z którymi borykają się rodzice to właśnie krótkie drzemki ich dzieci.
Dziecko, a właściwie zegar biologiczny dziecka, musi dojrzeć do tego, aby spało dłużej podczas drzemek. Następuje to między szóstym a szesnastym tygodniem życia. Krótkie drzemki zaczynają się konsolidować i powstaje kilka dłuższych drzemek. Nie oznacza to jednak, że nie powinniśmy starać się o dłuższe drzemki u dzieci poniżej czterech miesięcy. Jeśli dziecko jest przemęczone i/lub zasypia za pomocą rekwizytów, to trudno stwierdzić, czy to zegar biologiczny dziecka jeszcze nie dojrzał, czy może są inne powody krótkich drzemek naszego maluszka. Warto więc od samego początku wprowadzać dobre nawyki i pilnować tego, aby dziecko się nie przemęczało.

Jeśli po czwartym miesiącu życia nasze dziecko nadal ma krótkie drzemki, to znaczy, że coś jednak jest nie tak.

Co to właściwie jest krótka drzemka?

Jeśli sen trwa krócej niż 60 minut, to taką drzemkę uważa się za krótką. W czasie drzemki poziom kortyzolu (hormonu powiązanego ze stresem) obniża się i dzięki temu dziecko wypoczywa. Jeśli drzemka trwa krócej niż godzinę, to kortyzol nie ma czasu obniżyć się na tyle wystarczająco, aby drzemka miała efekt regenerujący. To często może mieć wpływ na kolejną drzemkę, na którą dziecko będzie zasypiało zmęczone, co może znowu doprowadzić do krótkiej drzemki (zmęczonemu dziecku trudniej łączyć ze sobą cykle snu). Po jakimś czasie, dziecko dorobi się ‘deficytu snu’, a to będzie miało negatywny wpływ na sen nocny, przyczyniając się do problemów z zasypianiem, nocnymi pobudkami i wstawaniem wcześnie rano.

Jaki jest cel drzemek?

Poza opisanym powyżej celem regenerującym, drzemki wspomagają różne procesy biologiczne. Poranne drzemki, w przeciwieństwie do drzemek popołudniowych, składają się głównie ze snu REM, który pomaga w dojrzewaniu mózgu dziecka. Popołudniowe drzemki, natomiast, regenerują dziecko pod względem fizycznym. Dlatego warto zadbać o to, aby dziecko dobrze drzemało w ciągu całego dnia.

Kiedy nie należy przejmować się krótkimi drzemkami?

  • jak już wspomniano wcześniej, u noworodków krótkie drzemki (nawet 10-minutowe) są normalne. Takie dziecko może mieć nawet 8-10 drzemek w ciągu dnia; najważniejsze w tym okresie, to nie przemęczanie dziecka zachowując odpowiednie dla wieku czasy czuwania;
  • przy trzech lub więcej drzemkach, ostatnia drzemka może być krótka;
  • kiedy dziecko jest gotowe pozbyć się jednej z drzemek, ostatnia może stawać się coraz krótsza aż w końcu zanika.

Dlaczego dziecko ma krótkie drzemki?

Poniżej najczęstsze przyczyny krótkich drzemek. Mamy tu na myśli krótkie drzemki, które występują przez długi okres czasu, a nie sporadycznie. Oczywiście, raz na jakiś czas każdemu dziecku może przytrafić się krótka drzemka, ale takimi nie należy się martwić. Dopiero, jak krótkie drzemki występują codziennie, przez ponad 10 dni i widzimy, że dziecko jest przez to przemęczone, to wtedy warto bliżej przyjrzeć się drzemkom naszego dziecka.

1 Rekwizyty

Sen podzielony jest na cykle NREM i REM. U dorosłych jeden cykl trwa ok. 90-110 minut. U dzieci, podczas drzemek, ok 40-45 minut. Podczas przechodzenia z jednego cyklu do drugiego wszyscy się przebudzamy, przewracamy na drugi bok, poprawiamy poduszkę, lub sprawdzamy, która jest godzina. Często nawet nie pamiętamy, że się przebudziliśmy. Dzieci również przebudzają się podczas przechodzenia z jednej fazy snu do drugiej. Czym różni się dziecko, które ma długie drzemki od dziecka, które ma drzemki 40-minutowe? To pierwsze potrafi z powrotem zasnąć, gdy się przebudzi, natomiast to drugie nie.

Dziecko, które zasypia za pomocą rekwizytów będzie potrzebowało tego samego rekwizytu do ponownego zaśnięcia, kiedy się przebudzi. Jeśli np. usypiasz dziecko za pomocą piersi i potem je zostawisz, to jak dziecko się przebudzi, to będzie znowu potrzebowało piersi, aby ponownie zasnąć.
Rekwizyty są głównym powodem krótkich drzemek u dzieci powyżej czwartego miesiąca życia. Pozbycie się rekwizytów podczas zasypiania powinno pomóc dziecku samodzielnie wydłużyć drzemki.

2 Zmiana środowiska

Dziecko zasypia w Twoich ramionach, Ty je potem odkładasz i dziecko budzi się od razu, lub po zakończeniu jednej fazy snu. Nie potrafi ponownie zasnąć, bo jest przerażone tym, że obudziło się w innych warunkach niż zasnęło (nie jest już w Twoich ramionach). Podobnie jest z dzieckiem zasypiającym z rodzicem w jego łóżku, a potem przenoszonym do łóżeczka.
Jeśli chcemy, aby dziecko spało w swoim łóżeczku, to powinno tam zasnąć i pozostać przez cały czas trwania snu.

3 Drzemki ‘on the go’

Drzemki ‘on the go’, czyli drzemki w ruchu (w wózku, samochodzie, itp.), nie pozwalają dziecku zapaść w głęboki sen. Przez to bardzo łatwo dziecko się wybudza i trudno mu ponownie zasnąć. Poza tym, ruch jest rekwizytem. Jeśli dziecko zasypia w poruszającym się wózku, a wózek nagle stoi podczas przebudzenia się, to szanse na ponowne zaśnięcie są bardzo małe.

4 Brak regularności

Dziecku, które co chwilę śpi w innym miejscu, ma ciągle zmieniający się rytuał, lub plan dnia, będzie trudniej mieć długie, regenerujące drzemki.
Postaraj się, aby dziecko miało odpowiednie środowisko do spania, zawsze spało w tym samym miejscu (ogranicz ilość drzemek ‘on the go’), wprowadź stały rytuał i plan dnia.

5 Za szybka reakcja

Wszyscy rodzimy się z umiejętnością spania. Jednak umiejętność zasypiania nie przychodzi wszystkim tak od razu. To taka sama umiejętność jak raczkowanie, chodzenie, mówienie. Dzieci potrzebują ćwiczyć zasypianie (i ponowne zasypianie po przebudzeniu), podobnie jak ćwiczą raczkowanie, czy wstawanie. Ale to my, rodzice, powinniśmy dać im możliwość ćwiczenia tego zasypiania.

Jeśli dziecko przebudzi się podczas snu, to nie idźmy do niego od razu. Dajmy mu szansę na samodzielne zaśnięcie. Nawet, jeśli nie zaśnie, to te kilka minut ćwiczenia samodzielnego zasypiania za każdym razem jak się przebudzi może przynieść efekty w przyszłości.

6 Nieodpowiedni plan dnia

Krótkie drzemki mogą być powodowane przemęczeniem lub za małym zmęczeniem. Przemęczonemu dziecko trudniej łączyć cykle snu, dlatego budzi się po pierwszym cyklu. Z drugiej strony, dziecko, które nie jest wystarczająco zmęczone nie czuje potrzeby, aby próbować ponownie zasnąć po pierwszym cyklu snu.

Sprawdź najpierw, czy Twoje dziecko ma plan dnia odpowiedni dla jego wieku. Następnie, po obserwacji dziecka (co najmniej 5 dni z tymi samymi czasami czuwania), dostosuj czas do swojego dziecka.

Oznaki, że dziecko ma za długi czas czuwania (jest przemęczone):
  • dziecko płacze podczas zasypiania, lub dziecko zasypia, budzi się po 5 minutach, płacze, zasypia, budzi się, płacze, itd.;
  • dziecko budzi się po 40 minutach od razu z płaczem.
Oznaki, że dziecko ma za krótki czas czuwania (jest za mało zmęczone):
  • dziecko długo zasypia na drzemkę. Zazwyczaj nie płacze, chociaż czasami może być tak, że na początku zasypiania nie płacze, a po jakimś czasie zaczyna płakać (płacz ten może być z nudów, bo dziecko było za wcześnie położone, lub dlatego, że dziecko z jakiegoś powodu nie potrafi zasnąć i zaczyna robić się przemęczone);
  • dziecko budzi się po 40 minutach zadowolone (może płakać po jakimś czasie, ale jest to płacz nie, dlatego że obudziło się przemęczone, ale dlatego że chce, aby do niego przyjść/podnieść, itp.

7 Mikro-drzemki (w samochodzie, wózku, itp.)

Aby dziecko bez problemu zasnęło i dobrze spało to, po pierwsze, musi spać zgodnie ze swoim zegarem biologicznym (rytmem cyrkadialnym), a po drugie, musi wytworzyć odpowiedniej wielkości ‘presję snu ’. ‘Presja snu’ to ochota na sen, którą dziecko ‘buduje’ w czasie aktywności.

Dlatego ważne jest przestrzeganie czasów czuwania odpowiednich dla wieku dziecka. Ich długość jest tak dostosowana, że pozwala dziecku wytworzyć odpowiedniej wielkości ochotę na sen (czyli dziecko nie jest ani przemęczone, ani za mało zmęczone – patrz wcześniejszy punkt). Jednak nawet najmniejsza ilość snu (np. 5-minutowa ‘drzemka’ podczas karmienia) może zmniejszyć presję na sen na tyle, że dziecko nie będzie miało ochoty na drzemkę dłuższą niż jeden cykl, mimo że potrzebuje więcej ilości snu. Czasami może też dojść do zupełnego ‘wygaszenia’ ochoty na sen, czyli odmowę drzemki.

Co robić? Należy po prostu unikać ‘mikro-drzemek’ w czasie, kiedy powinna być aktywność.

8 Głód

Nie jest to często spotykane, ale czasami powodem krótkiej drzemki może być głód, szczególnie u tych, co stosują EASY (Eat/Activity/Sleep/Your time) i czas aktywności między jedzeniem a snem mają zbyt długi. Owszem, należy oddzielić jedzenie od spania, ale nie na tyle, aby kłaść dziecko spać głodne.

9 Rytuał

Jeśli nie ma stałego rytuału przed drzemkami, lub rytuał jest nieodpowiedni, to dziecko może być przestymulowane przed zaśnięciem. Przejawia się to podobnie jak przemęczenie, jednak powodem nie jest zbyt długi czas czuwania, a zbyt duża ilość bodźców. Jednym z celów rytuału jest wyciszenie i zrelaksowanie dziecka. Tak więc, jeśli wiesz, że Twoje dziecka ma odpowiedni czas czuwania, a nadal budzi się z płaczem po 40 minutach, to być może powodem jest nieodpowiedni rytuał, lub jego brak.

10 Zaciemnienie pokoju

Obrazki na ścianie, zabawki na półce, pozytywka nad łóżkiem, promień światła przedostający się przez zasłonę, czy nawet paproch na prześcieradle są dla dziecka o wiele bardziej interesujące niż spanie. Jeśli dziecko zobaczy te rzeczy podczas przebudzenia się i zainteresuje się nimi (co jest bardzo prawdopodobne), to raczej nie będzie już próbowało ponownie zasnąć po pierwszym cyklu snu.
Z tego, między innymi, powodu zaleca się, aby dziecko spało w zupełnie ciemnym pokoju.

11 Hałas

Podczas przechodzenia z jednego cyklu snu do drugiego, nawet najmniejszy dźwięk może zupełnie wybudzić dziecko. Czasami są to rzeczy, na które my nie zwracamy uwagi – skrzypnięcie podłogi, drgnięcie żaluzji, bulgotanie wody w kaloryferach…
Dlatego warto spróbować skorzystać z białego szumu, aby zagłuszyć te wszystkie dźwięki.

W drugiej części serii artykułów o drzemkach będzie o tym, jak przedłużyć krótkie drzemki.

Advertisements