Tags

, ,

SONY DSC

Twoje dziecko nagle budzi się o 5.40 i za nic nie daje się ponownie uśpić. Następnego dnia znowu pobudka o tej samej porze, albo i wcześniej. Taki schemat może się ciągnąć tygodniami, a nawet miesiącami. W końcu godzisz się na to i myślisz ‘Moje dziecko to po prostu skowronek.’

W pierwszy latach życia naszych dzieci, pobudki między 6.00 a 8.00 są zupełnie normalne i zgodne z ich wewnętrznym zegarem biologicznym (rytmem okołodobowym). I rzeczywiście są dzieci, które są skowronkami i wolą się budzić bliżej szóstej niż ósmej. Jednak pobudki przed szóstą są bardzo wczesne, nawet dla skowronków, a już szczególnie, gdy dziecko nie śpi 11-12 godzin w nocy (wyłączając nocne pobudki).
Radzenie sobie z tak wczesnymi pobudkami często przysparza rodzicom sporo kłopotów, gdyż pobudka ta jest bardzo blisko normalnej pory wstawania. Jeśli dziecko zazwyczaj budzi się o 6.30, to trudno jest ponownie je uśpić, gdy przebudzi się o 5.40.
Jednorazowe pobudki mogą oczywiście się zdarzyć i takimi pobudkami nie należy się przejmować. Jednak, gdy wczesne pobudki są na porządku dziennym (trwają przez co najmniej tydzień), to warto przyjrzeć się im bliżej i postarać je wyeliminować, gdyż szybko mogą na stałe zagościć w naszym i naszego dziecka życiu.
Poniżej najczęstsze przyczyny wczesnych pobudek i jak sobie z nimi radzić.

1 Pora pójścia spać

Głównym powodem pobudek przed godziną szóstą jest zbyt późne pójście spać. Mimo że wydawać by się mogło, że im później dziecko pójdzie spać, tym później wstanie, u dzieci jest jednak odwrotnie. Owszem, czasami tak może się zdarzyć u dzieci wypoczętych, które raz na jakiś czas pójdą później spać, jednak w 9 na 10 przypadków, późniejsze pójście spać spowoduje wczesną pobudkę.
Czuwaniem i spaniem rządzi rytm cirkadialny – nasz wewnętrzny zegar biologiczny. U dzieci jest on nastawiony na wczesne rozpoczęcie dnia (jak już wspomniałam, około 6.00-8.00) i wczesne jego zakończenie, również około 18.00-20.00 (zazwyczaj 12 godzin po wstaniu). Jeśli nie położymy dziecka spać wtedy, kiedy jego zegar biologiczny tego oczekuje, to dziecko dostanie nagły przypływ energii, tak jakby ‘drugi oddech’. Spowodowane to jest wydzielaniem się kortyzolu i adrenaliny, podczas zmęczenia dziecka. Kortyzol i adrenalina maskują oznaki zmęczenia, gdyż powodują zwiększoną aktywność. Często więc słyszy się, jak rodzice mówią ‘On nie jest zmęczony o 19.00,’ jednak kładzenia dziecka spać o 22.00 zazwyczaj wiąże się z płaczem, protestami, nocnymi pobudkami i … pobudką w okolicach godziny 5.00.
Kolejnym powodem wczesnych pobudek jest za wczesne położenie spać. Po dniu ze słabymi drzemkami należy dziecko położyć wcześnie spać, nawet o godzinie 17.00, aby nadrobiło zaległy sen. W takim przypadku dziecko odrobi stracony dzienny sen na początku snu nocnego, a potem będzie spało swoją normalną ilość godzin nocnych i obudzi się o normalnej porze. Jednak ciągłe kładzenie dziecka tak wcześnie spać może zacząć powodować wczesne pobudki.

Co robić?

  • sprawdź, czy plan dnia Twojego dziecka jest dopasowany do jego wieku;
  • jeśli nie stosujesz planów dnia opartych na czasach czuwania/aktywności, to stosuj metodę ’12 godzin’ – dziecko powinno spać (nie być kładzione spać) 12 godzin po rannej pobudce. Czyli jeśli dziecko obudziło się o 7.00, to najpóźniej powinno spać o 19.00.

2 Przemęczenie

Jeśli dziecko nie śpi w dzień tyle ile powinno dla swojego wieku i jeśli czuwa za długo, to przemęczenie spowoduje wczesne pobudki (a także protesty przed zaśnięciem i nocne pobudki). Ferber mówi, że ‘Sen rodzi sen’ – dziecko musi dostać odpowiednią ilość snu w ciągu dnia, aby dobrze spało w nocy.
Podobnie jest, jeśli ostatni czas czuwania przed snem jest za długi. To również prowadzi do przemęczenia, protestów podczas zasypiania, licznych pobudek i wczesnego wstawania.

Co robić?

  • sprawdź, czy plan dnia Twojego dziecka jest dopasowany do jego wieku;
  • nie ‘przytrzymuj’ dziecka dłużej, bo chcesz, aby np. zawsze miało kąpiel o 18.00. Stosuj odpowiednie dla wieku czasy czuwania, szczególnie ostatni, który ma duży wpływ na sen. Dzieci nie wiedzą, która jest godzina, nie wiedzą więc, czy kąpiesz je o 18.00, czy 16.00. Wiedzą natomiast kiedy czuwają zbyt długo i na pewno Ci pokażą efekty tego czuwania przy zasypianiu, w nocy, czy wcześnie rano.

Jaki powinien być ostatni czas czuwania?
– 0-5 tygodni: 30-35 minut
– 6-12 tygodni: 45-60 minut
– 3 miesiące (4 drzemki): 1.75 (=1 godzina 45 minut)
– 3-4 miesiące (przechodzenie z 4-3 drzemki): 1.25 (=1 godzina 15 minut)
– 4 miesiące (3 drzemki): 2-2.25
– 5-6 miesięcy (3 drzemki): 2.25-2.5
– 7-8 miesięcy (przechodzenie z 3-2 drzemki): 3-3.5
– 7-11 miesięcy (2 drzemki): 3-4
– 12-14 miesięcy (2 drzemki): 3.5-4
– 12-14 miesięcy (przechodzenie z 2 na 1 drzemkę): 5.5-6
– 14-18 (1 drzemka): 5-5.5
– 19-23 (1 drzemka): 5.5

3 Rekwizyty

Podobnie jak karmienie dziecka od razu przed snem, karmienie od razu po obudzeniu się dziecka może szybko stać się rekwizytem i przyczynić się do wczesnych pobudek. Gdy dziecko się przebudzi rano, to zamiast próbować ponownie zasnąć, będzie oczekiwało jedzenia. Dziecko nie wie, która jest godzina, wie tylko, że zazwyczaj jak tylko się obudzi, to ktoś przychodzi i je karmi. Podobnie jest, gdy podczas tej wczesnej pobudki zabieramy dziecko do naszego łóżka. Uczymy je, że zamiast samo zasnąć, zaraz ktoś po nie przyjdzie i zabierze do siebie. Oba te nawyki to jakby nagroda za wczesne wstawanie, ale niestety nagroda ta będzie pogłębiała problem wczesnych pobudek.
Zasypianie przy pomocy rekwizytów również może przyczynić się do wczesnych pobudek. Od godziny piątej zaczyna się sen lekki, wtedy też dzieci się przebudzają. Trudniej jest im o tej porze ponownie zasnąć, gdyż jak już wspomniałam – sen jest lekki, a także mają już kilka godzin snu za sobą (jednak niewystarczająco, aby rozpocząć dzień). Jeśli na przykład wypadnie dziecku smoczek, to mimo tego, że włożymy go z powrotem, dziecko może nie zasnąć ponownie. Bujanie, suszenie, karmienie też mogą o tej porze nie działać. Ponieważ dziecko nie zasypia po tej pobudce, to pogłębiamy to wczesne wstawanie.

Co robić?

  • postaraj się oddzielić wstawanie od karmienia. Jak dziecko się obudzi, idź do niego, powitaj go radośnie, zmień pieluchę, ubranie, przeglądnijście książeczkę, itp., a dopiero potem karm;
  • w drugim przypadku pomoże nauka samodzielnego zasypiania, bez jakichkolwiek rekwizytów.

4 Wczesne zaczynanie dnia

Rozpoczynanie dnia w okolicach godziny piątej będzie utrwalało tą wczesną pobudkę. Przy stosowaniu naszych stałych czasów czuwania, sen nocny wypadnie nam w okolicach godziny 17.00. Jak pisałam wyżej, tak wczesne pójście spać, po dniu z dobrymi drzemkami, może powodować wczesne pobudki. Tak wiec kolejnego dnia, dziecko znowu wstanie o 5.00 i pójdzie spać o 17.00 i tak w kółko.
Jeśli jednak zdecydujemy się przeciągnąć dziecko do np. godziny 18.00, dodając mu więcej czasu czuwania niż potrafi znieść, to przemęczenie znowu spowoduje wczesną pobudkę na drugi dzień.

Co robić?

  • Zostawiamy dziecko w łóżeczku do co najmniej 6.30 (poniżej 12 miesięcy) lub 7.00 (powyżej 12 miesięcy). Można przyjść do dziecka przypomnieć, że jest jeszcze noc, użyć swoje zwroty, które stosujemy podczas rytuału (np. ‘Czas spać’, ‘Idziemy spać’) i zastosować swoją metodę nauki zasypiania.

Zostawianie dziecka w łóżeczku do godziny 6.30 ma dwa cele:
– dziecko nadal odpoczywa (pod warunkiem, że pokój jest zupełnie zaciemniony), co pomoże mu dotrwać do pierwszej drzemki (spójrz punkt 5 poniżej);
– dziecko dostaje szansę, aby ponownie zasnąć.

5 Pierwsza drzemka

Gdy pierwsza drzemka jest zbyt blisko snu nocnego, dziecko zaczyna traktować ją jak ostatni cykl snu nocnego. Dziecko budzi się (wcześnie), je, bawi się, a następnie dokańcza sen nocny podczas gdy powinna być pierwsza drzemka. W efekcie, ‘rozprogramowuje’ to jakby cykl okołodobowy i w efekcie wczesne pobudki stają się normą.

Co robić?

  • Nie rozpoczynaj pierwszej drzemki za wcześnie. Jak przesuniemy drzemkę na późniejszą godzinę, to po kilku dniach dziecko powinno zacząć budzić się później.

Kiedy więc powinna zaczynać się pierwsza drzemka?
– 4-5 miesięcy (3 drzemki): nie wcześniej jak o 8.15
– 6-7 miesięcy (3 drzemki): nie wcześniej jak o 8.30
– 6-7 miesięcy (2 drzemki): nie wcześniej jak o 9.15
– 8-9 miesięcy (2 drzemki): nie wcześniej jak o 9.30
– dziecko mające jedną drzemkę: nie wcześniej jak o 10.00
Pamiętajmy, że czas czuwania liczymy od momentu wyjęcia z łóżeczka. Aby zachować odpowiedni czas czuwania i rozpocząć pierwszą drzemkę o odpowiedniej porze (nie za wcześnie), to dzień zaczynamy nie wcześniej jak o 6.30.

6 Eliminowanie drzemek

Zapotrzebowanie dziecka na sen co chwilę się zmienia. Kiedy dziecko zaczyna potrzebować mniej snu, wtedy może zacząć budzić się wcześniej. Jest to jeden z objawów tego, że czas pozbyć się jednej drzemki, szczególnie jeśli towarzyszą jemu bunty podczas zasypiania oraz odmawianie którejś z drzemek. Podczas przechodzenia na mniejszą ilość drzemek, również mogą pojawić się wczesne pobudki.

Kiedy dzieci pozbywają się jednej z drzemek?
– przechodzenie z 4 na 3 drzemki: 3-5 miesiący
– przechodzenie z 3 na 2 drzemki: 6-8 miesięcy
– przechodzenie z 2 na 1 drzemkę: 13-18 miesięcy
– przechodzenie z 1 na 0 drzemek: 2 lata +

Co robić?

  • zacznij powoli rozciągać czasy czuwania. Jeśli zabraknie czasu na ostatnią drzemkę, to zamiast ‘wciskać’ tą drzemkę, połóż wcześniej spać;
  • jeśli dopiero co wyeliminowaliście jedną drzemkę i dziecko budzi się wcześnie, to skróć trochę całkowity czas czuwania (zacznij od 15 minut) i połóż dziecko wcześniej spać;
  • często trzeba to po prostu przeczekać, jednak pamiętaj, aby w tym czasie nie wprowadzać złych nawyków i ‘rekwizytów’. Staraj się też nie rozpoczynać dnia przez 6.30, aby nie pogłębiać tej pobudki.

7 Głód

Jeśli minęło 3-5 godzin od poprzedniego karmienia, to dziecko może być rzeczywiście głodne. Warto jednak pamiętać, że ponieważ sen o tej porze jest lekki, to dziecku może być trudno ponownie zasnąć i łatwo tą pobudkę zamienić w nawyk.

Co robić?

  • możesz spróbować przesunąć wcześniejsze karmienie. Czyli jeśli dziecko zawsze budzi się o 2.30 i potem o 5.30, to spróbuj przeciągnąć dziecko do np. 2.45, a następnego dnia np. do 3.00. To powinno przesunąć tą kolejną pobudkę na karmienie;
  • jeśli powyższe nie pomoże, to możesz spróbować wybudzać dziecko na jedzenie przed godziną piątą, podczas, gdy sen jest głębszy. Czyli jeśli dziecko zawsze budzi się o 5.30 na karmienie, to obudź je i nakarm o 4.30. Jeśli dziecko i tak obudzi się o 5.30, to będziesz wiedzieć, że to pobudka nawykowa, a nie na jedzenie.

8 Skoki rozwojowe, nowe umiejętności

Kiedy dzieci uczą się nowych umiejętności, to chcą je ćwiczyć. Przewroty, pełzanie, wstawanie, raczkowanie, mówienie, itd., mogą powodować wcześniejsze pobudki.

Co robić?

  • jeśli dziecko ma problemy z powrotem do wygodnej pozycji do spania, to pokaż mu raz, czy dwa, jak to zrobić, ale nie interweniuj cały czas. W końcu samo się nauczy, jak to zrobić. Czyli jeśli dziecko np. wstaje w łóżeczku i nie wie, jak siadać, to pokaż mu parę razy, ale potem zostaw, aby samo doszło do tego, jak to zrobić;
  • dawaj dziecko szansę ćwiczyć nowe umiejętności podczas czasu aktywności;
  • przeczekaj, jednak pamiętaj, aby w tym czasie nie wprowadzać złych nawyków i ‘rekwizytów’. Staraj się też nie rozpoczynać dnia przez 6.30, aby nie pogłębiać tej wczesnej pobudki.

9 Zaciemnienie pokoju

Powód oczywisty, występujący w miesiącach wiosenno-letnich, jednak łatwy do naprawienia.

Co robić?

  • zainwestować w zasłony lub rolety blokujące światło. Brzegi można przymocować do ściany za pomocą samoprzylepnych rzepów, tak aby światło nie przedostawało się do środka;
  • papierowe ‘żaluzje’ Redi-Shade. Sama je stosuję i uważam, że jako rozwiązanie tymczasowe są świetne (i nie są drogie);
  • okna można również zaciemnić kocem, czarnymi workami na śmieci lub folią aluminiową (sposoby te świetnie się sprawdzają podczas podróży).

10 Hałas

Rodzic wstający do pracy w okolicach godziny piątej, lub szczekające psy sąsiada, gdy ten wyjeżdża z garażu wcześnie rano. Hałasy, nawet te najmniejsze, mogą obudzić dziecko wcześnie rano, gdyż sen o tej porze jest najlżejszy.

Co robić?

Advertisements